Kafa çarpması, günlük hayatta küçük, büyük herkesin karşılaşabileceği kazalardandır. Günlük hayatta, herhangi bir dikkatsizlik sonucunda ya da spor kazalarında kafa çarpması gibi kazalar yaşanabilmektedir. Eğer bu kafa çarpması şiddetliyse çene kırılması gibi ciddi sonuçlar görülebilir. Peki böyle bir durumda ne yapılmalıdır? İşte kafa çarpması ile ilgili bilinmesi gerekenler…
Kafa Çarpması Sonrası Şişlik ve Çene Kırılması Sonrası Neler Yapılmalı?
Kafa çarpması sonucu şişlik, genellikle dokuların hasar görmesi ve bölgeye sıvı birikmesi nedeniyle oluşur. Şişliğin hızlıca inmesi ve olası komplikasyonların önlenmesi için kafa çarpması sonrasında şu adımlar takip edilebilir:
- İlk müdahale olarak hemen soğuk uygulama yapın.
- Başı hafifçe yüksekte tutun.
- Herhangi bir ağrı, acı durumunda ağrı kesici kullanın.
- Bilinç durumunu düzenli aralıklarla kontrol edin.
- Tıbbi yardım alın.
- İlk 24 saat dinlenin, takipte kalın.
Kafa çarpması sonucu yaşanabilecek komplikasyonlardan biri de çene kırılması olabilir. Böyle bir durumda ortognatik cerrahi düşünülebilir. Bu tedavi yöntemi, çene kırılması gibi travmalarda çene yapısının yeniden şekillendirilmesi ve düzgün bir şekilde hizalanması için uygulanan bir yöntemdir. Bu ciddi ve tedavisi daha uzun süren bir durumdur. Kafa çarpması sonucu çene kırılması yaşanırsa, yapılması gereken ilk şey bilinç durumunun kontrol edilmesi ve kişinin nefes alıp alamadığından emin olunmasıdır.
Çene kesinlikle hareket ettirilmemeli, mümkünse ağzın kapalı tutulması sağlanmalıdır. Şişliği ve ağrıyı azaltmak için çeneye soğuk kompres uygulanabilir, ancak doğrudan buz uygulamaktan kaçınılmalıdır. Eğer ağız içinde kanama görülüyorsa, baş hafifçe öne eğilerek kanın boğaza kaçması engellenmelidir. Nefes alma güçlüğü, aşırı ağrı, dişlerde hizalanma bozukluğu veya ağız açma kapama zorluğu gibi durumlar varsa, kişi acilen bir sağlık kuruluşuna götürülmelidir. Uzmanların muayenesi sonucu çene ameliyatı düşünülebilir.
Kafaya Alınan Darbe, Belirtiler ve Yapılması Gerekenler Nelerdir?
Kafa çarpması, alınan darbeyle beraber hafif şişlik oluşmasından ciddi beyin travmalarına kadar farklı durumlara sebep olabilir. Bu sebeple kafa çarpması durumunda ilk müdahale oldukça önemlidir. Olumsuz durumları önlemek amacıyla yapılması gerekenlerin bilincinde olunması gerekir. Bunun hakkında bilgi sahibi olmak için aşağıdaki tabloyu inceleyebilirsiniz.
| Belirtiler | Yapılması Gerekenler |
|---|---|
| Şişlik görülmesi | 15 dakika aralıklarla soğuk kompres uygulanmalı. |
| Hafif baş ağrısı | Soğuk uygulama yapılmalı ve ağrı kesici kullanılmalı. |
| Hafif baş dönmesi | Kişi dinlendirilmeli, ani hareketlerden kaçınılmalı. |
| Mide bulantısı | Hemen sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. |
| Bilinç kaybı | Kişi hareket ettirilmemeli ve acil yardım çağırılmalıdır. |
| Kusma | Baş boyun sabit tutularak hastaneye götürülmelidir. |
| Konuşma bozukluğu | Acil tıbbi müdahale gerekir. |
Kafa Çarpmasında İlk Kaç Saat Önemli?
Kafa çarpması sonrasında ilk 24 saat kritik öneme sahiptir. Özellikle ilk 6 saat olası ciddi komplikasyonların kendini gösterebileceği en hassas zaman dilimidir. Bu süreçte bilinç kaybı, şiddetli baş ağrısı, mide bulantısı, kusma, görme veya konuşma bozukluğu, dengesizlik gibi belirtiler gelişirse derhal bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Hafif vakalarda kişi gözlem altında tutulmalı, ağır aktivitelerden kaçınılmalı ve düzenli olarak bilinç durumu kontrol edilmelidir.
Kafa çarpması sonucu çene kırılması gibi bir durum yaşanırsa çene cerrahisi alanında deneyimli bir hekim ile tedavi sürecinize başlamalısınız.
Kafa Travması Kaç Saate Belli Olur?
Kafaya alınan darbe sonucu kafa travmasının belirtileri genellikle ilk 6 saat içinde kendini belli etmektedir. Ancak bazı durumlarda 24 ila 48 saat içinde de gelişebilmektedir. Beyin kanaması gibi ciddi komplikasyonlar genelde ilk bir iki saat içinde belli olsa da yavaş gelişen beyin kanamaları saatler veya günler sonra da ortaya çıkabilir. Bu sebeple ilk 24 ila 48 saat boyunca hasta sürekli kontrol edilmelidir. Herhangi bir olumsuz durumda gecikmeden tıbbi yardım alınmalıdır.
Çocuklarda Kafa Travması Belirtileri Nedir?
Çocuklarda kafa travması belirtileri yetişkinlerde görülen belirtilere benzerdir. Fakat küçük çocuklar ve bebekler kendini ifade edemediği için daha dikkatli gözlemlenmelidir. Hafif kafa travmalarında huzursuzluk, ağlama, mide bulantısı, baş ağrısı, hafif baş dönmesi ve kısa süreli bilinç bulanıklığı görülebilir.
Ciddi kafa travmalarında ise şiddetli ve sürekli ağlama, bilincin kapanıp açılması, aşırı uyku hali, aşırı huzursuzluk, denge kaybı, tepkisizlik, kusma, göz bebeklerinde farklılık, görme veya konuşma bozukluğu gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Bebeklerde özellikle bıngıldakta şişlik, emme güçlüğü ve anormal refleksler de önemli uyarı işaretleridir. Eğer çocukta bilinç kaybı, kusma, aşırı uyku hali veya davranış değişiklikleri gözlemlendiği takdirde acilen bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Çocuğun Kafa Çarpması Sonrası Uyku Gelmesi Tehlikeli mi?
Çocuğun kafa çarpması sonrası uykusunun gelmesi her zaman normal değildir ve dikkatle değerlendirilmelidir. Hafif kafa travmalarında çocuk korku ve ağrının etkisiyle hafif yorgunluk hissedebilir ve uykuya meyilli olabilir. Ancak çarpma sonrası aşırı uyku hali, zor uyanma, bilinç bulanıklığı veya tepki vermeme gibi durumlar ciddi bir kafa travmasına işaret edebilir. Bu sebeple derhal doktora başvurulmalıdır.
Kafa Çarpması ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Kafa çarpması hemen hemen herkesin yaşayabileceği kazalardan biridir. Küçük büyük birçok soruna yol açabilmektedir. Bu sebeple konuyla ilgili bilgi sahibi olunması gerekir. Kafa çarpması ile ilgili sıkça sorulan bazı sorular ve cevapları şu şekildedir:
1 – Kafaya Alınan Darbe Sonrası Uyunur Mu?
Kafaya alınan darbe sonrası hemen uyumak önerilmemektedir. Çünkü bilinç değişiklikleri veya ciddi bir beyin hasarının olup olmadığının gözlemlenmesi gerekir. Özellikle başa alınan şiddetli bir darbe sonrası uykuya dalmak, beyin sarsıntısı veya kanama gibi durumların fark edilmesini geciktirebilir. Hafif darbelerde doktor onayından sonra uyumakta sakınca olmayabilir. Fakat kafa travması yaşayan kişinin ilk birkaç saat boyunca düzenli aralıklarla kontrol edilmesi önerilir.
2 – Kafaya Alınan Darbe Sonucu Baş Ağrısı Ne Kadar Sürer?
Kafa çarpması sonrası baş ağrısı süresi, darbenin şiddetine ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişiklik gösterebilir. Hafif bir kafa travmasında baş ağrısı birkaç saat ila birkaç gün sürebilir. Ancak beyin sarsıntısı durumunda bu süre genellikle 7–10 gün arasında değişmektedir.
3 – Kafa Çarpması Sonucu Beyin Kanaması Belirtileri Nelerdir?
Kafa çarpması sonrası çene kayması (jawline surgery ile tedavi edilebilir.) veya beyin kanaması oluştugunda, hemen veya saatler sonra belirti verebilir. Hatta haftalar sonra bile kendini belli edebilmektedir. En yaygın belirtiler arasında giderek artan baş ağrısı, konuşma bozukluğu, bilinç bulanıklığı, denge kaybı, kusma, çift görme veya görme bulanıklığı, nöbetler, kol veya bacaklarda güçsüzlük gibi semptomlar bulunur. Ciddi vakalarda bilinç kaybı, şiddetli uyku hali veya koma gelişebilir. Bu belirtilerden herhangi biri gözlemlendiğinde vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım alınmalıdır.